Altimetrenin temelleri
QNH, QNE ve QFE: üç irtifa referans düzeyi
Barometrik altimetre hava basıncını ölçer. Seçilen referans basıncı, gösterdiği sayının anlamını belirler. Yamaç paraşütü tam olarak aynı yerde kalır – yalnızca göstergenin anlamı değişir.
Sıfır nerede?
QNH ve QFE altimetrenin basınç ayarlarıdır. QNE için altimetre STD 1013.25 hPa değerine ayarlanır. Üç gösterge de aynı basınç sensörünü, ancak farklı dikey referansları kullanır.
Ortalama deniz seviyesi referansı
Matematiksel olarak ortalama deniz seviyesine indirgenmiş yerel basınçtır. Kalkış yerinde veya hava meydanında altimetre, o yerin yayımlanmış rakımını yaklaşık olarak gösterir.
Hatırlayın: “Denizden ne kadar yüksekteyim?” – MSL üzerindeki barometrik irtifa.
Hava meydanı referansı
Belirlenmiş bir yerin referans düzeyinde ölçülen basınçtır; bu genellikle bir hava meydanı veya pist eşiğidir. Varyo da benzer şekilde kalkış yerini sıfır noktası olarak kullanabilir.
Hatırlayın: “Bu yerden ne kadar yüksekteyim?” – altımda değişen araziye göre değil.
Standart basınç referansı
Sabit ayar: STD 1013.25 hPa. Bu ayarda altimetre QNE basınç irtifasını gösterir. Örneğin 6500 ft gösterge değeri FL 65'e karşılık gelir.
Hatırlayın: “Hangi ortak basınç yüzeyini kullanıyorum?” – otomatik olarak deniz veya yer seviyesine göre irtifa ya da yükseklik anlamına gelmez.
Aynı hava meydanı, üç gösterge değeri
Hava meydanının rakımı 600 m MSL ve yerel hava meydanı QNH değeri 1000 hPa'dır. Cihaz yerde kalır; yalnızca basınç ayarı değişir.
Altimetre göstergesindeki değişim için yaklaşık kuraldır. Kesin ISA dönüşümü irtifaya göre biraz değişir. Gerçek sıcaklık, gösterilen barometrik irtifa ile gerçek geometrik irtifa arasındaki farkı etkiler.
QNE/STD dikey ayırma için neden önemlidir?
Yerel QNH hava durumu, zaman ve konuma göre değişir. Bu nedenle geçiş tabakasının üzerinde herkes şu ayarı kullanır: STD 1013.25 hPa. Böylece FL 70, FL 80 veya FL 90 her hava aracı için aynı standartlaştırılmış basınç yüzeylerini belirtir. Planlanan dikey mesafeleri mümkün kılan bu ortak ölçektir.
Tırmanış: QNH → STD
Şu seviyeye kadar QNH kullanın ve seviyeyi irtifa olarak ifade edin: geçiş irtifası (TA). Tırmanışta TA'dan geçerken 1013.25 hPa ayarlayın; üzerinde uçuş seviyelerini kullanın.
Geçiş tabakası
Tabakanın alt sınırı TA, üst sınırı ise geçiş seviyesi (TL). Bu, kullanılabilir en düşük uçuş seviyesidir. TL güncel QNH'ye göre belirlenir. AB usullerine göre TA ve TL'deki trafik arasında en az nominal 1000 ft mesafe kalır.
Alçalma: STD → QNH
TL'ye kadar standart basınç ve uçuş seviyelerini kullanın. Alçalırken TL'den geçtiğinizde güncel QNH'yi ayarlayın; altında irtifaları kullanın.
Yayımlanan geçiş irtifaları ve yerel usuller farklıdır. Güncel haritalar, AIP ve müsaadeler her zaman önceliklidir.
IGC dosyasında ne saklanır?
IGC B kaydında GNSS irtifası ve ICAO-ISA basınç irtifası için ayrı alanlar bulunur. FAI şartnamesine göre her konum kaydının referans aldığı basınç değişmez: 1013.25 hPa – kokpitteki varyo QNH gösterse veya farklı bir altimetre ayarı ayrıca kaydedilse bile.
Ham veriler için tek sabit bir irtifa referans düzeyi
QNH sürekli değişir. Sabit ISA referans düzeyi, farklı yer ve zamanlardaki basınç irtifalarını nominal olarak karşılaştırılabilir ve kalibre edilebilir kılar.
Gösterimden Bağımsız
Varyo ayarı göstergesini değiştirebilir, ancak her konum kaydıyla kaydedilen standart basınç irtifasını değiştirmemelidir.
Daha sonra yeniden üretilebilir
Değişmeyen ölçüm irtifa referans düzeyinden hareketle analiz, hem zaman hem konum bakımından eşleştirilmiş hava durumu verilerini kullanarak daha sonra bir QNH çizgisi modelleyebilir.
GPS ve QNH çizgileri neden her zaman uyuşmaz?
GNSS ile basınç sensörü farklı biçimlerde ölçer ve farklı referanslar kullanır. Sensör ofsetleri, hava durumu modeli, sıcaklık ve GNSS irtifa referans düzeyi de etkilidir. Bu nedenle çizgilerden herhangi biri basitçe “yanlış” olmadan küçük veya belirgin farklar oluşabilir.
Hangi ayar yayımlanmış hangi seviyeye karşılık gelir?
Önemli olan seviyenin yanındaki etikettir. Gerçekte uygulanan ulusal usuller ve yayımlanan havacılık bilgileri her zaman önceliklidir.
AMSL / MSL → QNH
Ortalama deniz seviyesine göre irtifa ve bu referansla yayımlanan arazi veya hava sahası seviyeleri için.
Havaalanı üstünde → QFE
Hava meydanı veya pist eşiği referans düzeyine göre yüksekliğin açıkça gerekli olduğu durumlarda kullanılır. QFE yerden sürekli değişen yükseklik değildir.
FL → QNE / STD
Genellikle geçiş seviyesinin üzerinde, 1013.25 hPa standart basıncını kullanan uçuş seviyeleri için.
QNH irtifası gerçek geometrik irtifa mıdır?
Tam olarak değil. Basınç altimetreleri standart atmosfer modelini kullanır. ISA'dan daha soğuk havada, QNH referans düzeyinin üzerindeki gerçek irtifa genellikle gösterilenden daha düşüktür. QNH ortak bir barometrik MSL referansı sağlar, ancak sıcaklıktan, cihazdan veya hava durumu modelinden kaynaklanan hataları ortadan kaldırmaz.
Kaynaklar ve daha fazla okuma
- FAI: IGC Uçuş Kayıt Cihazı Teknik Şartnamesi – kaydedilen basınç irtifası ve 1013.25 hPa ISA referansı için gereklilikler.
- EASA SERA.8015 – irtifalar, uçuş seviyeleri, QNH/QFE ve geçiş tabakasında ayar değiştirme.
- EASA ATS.TR.130 – geçiş seviyesinin ve nominal dikey ayırmanın belirlenmesi.
Bu kılavuz gösterimi ve uçuş sonrası analizi açıklar. Uçuş hazırlığının, AIP'nin, NOTAM'ların, meteorolojik brifingin veya zorunlu altimetre ayarlama prosedürlerinin yerini tutmaz.
